CogniFit ve beyin antrenmanı: ölçmek ile geliştirmek arasındaki fark

Ürün ne sunuyor

CogniFit'in merkezinde değerlendirme var. Kullanıcı dikkat, bellek, planlama ve algı gibi alanları ölçen kısa görevleri tamamlar. Sistem sonuçlara göre bir profil çıkarır ve zayıf görünen alanlara ağırlık veren bir antrenman programı önerir. Şirketin eğitim portalı, öğretmenlerin öğrencilerine bu testleri uygulayıp sonuçları görmesine imkân verir.

Şirket, testlerini pedagojik eğitimi olmayan eğitimcilere de yardımcı olabilecek profesyonel bir araç olarak tanıtıyor. Bu konumlandırma dikkatle okunmalı. Bir okul uygulamasının ürettiği bilişsel profil bir tanı değildir ve bir uzman değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Kanıt tartışması

2017'de yayımlanan ve sağlıklı yaşlı yetişkinlere yönelik ticari programları inceleyen bir sistematik derleme, bilimsel iddiayla pazarlanan 18 programdan yalnız yedisinin hakemli çalışmalarla değerlendirildiğini buldu. En yüksek ölçütleri karşılayan iki program BrainHQ ve CogniFit oldu. Derleme yetişkinlere aitti ve çocuklar hakkında bir sonuç içermiyordu.

Daha genel tartışma ise aktarım sorusu üzerine. Simons ve arkadaşlarının 2016'da Psychological Science in the Public Interest dergisinde yayımladığı derleme, beyin antrenmanının çalışılan görevde gelişme sağladığını gösterdi. Benzer görevlere aktarımın daha az, günlük hayattaki bilişsel performansa aktarımın ise çok zayıf kanıtla desteklendiğini yazdı.

Ölçüm ve antrenman ayrı sorular

CogniFit gibi ürünler iki farklı işi bir arada yapıyor. Birincisi ölçüm: çocuğun belirli bir görevdeki performansını kaydetmek. İkincisi antrenman: bu performansı tekrarla geliştirmeye çalışmak. İki işin kanıt standardı aynı değil.

Bir ölçümün değeri, güvenilir ve geçerli olmasına bağlıdır. Aynı çocuk iki gün arayla aynı testi yaptığında benzer sonuç almalı ve test gerçekten ölçtüğünü söylediği beceriyi ölçmeli. Antrenmanın değeri ise oyunda kazanılan becerinin oyunun dışına taşınmasına bağlıdır. Bir ürün birinde başarılı olup diğerinde zayıf kalabilir.

Okullar ve kurumlar bir ürün seçerken bu iki soruyu ayrı ayrı sormalı. Ölçüm, bir çocuğun zorlandığı alanı görmek için yararlı bir başlangıç olabilir. Antrenmanın okul başarısına etkisi ise ayrıca kanıt ister.

Sektörün uyarıcı örnekleri

ABD Federal Ticaret Komisyonu (FTC), 2016'da Lumosity'nin üreticisi Lumos Labs'ın 2 milyon dolar ödemesiyle sonuçlanan bir uzlaşmaya vardı. Komisyon, programın okul ve iş performansını artırdığı ve yaşa bağlı gerilemeyi geciktirdiği iddialarını yeterince desteklenmemiş buldu. Bir yıl önce de DEHB'li çocuklara yönelik bir oyun için benzer bir karar verilmişti. Bu kararlar CogniFit hakkında değildir, ama çocuklara yönelik her bilişsel ürünün iddialarını hangi ölçütle tartması gerektiğini gösteriyor.

Aileler ve uzmanlar için

• Ürünün neyi ölçtüğünü ve bu ölçümün hangi yaş grubunda doğrulandığını sorun.
• Oyundaki gelişmeyi okuldaki ya da evdeki gelişmeyle karıştırmayın. İkisi ayrı ayrı gözlenmelidir.
• Akademik başarı ya da zekâ artışı vadeden iddialarda kaynak arayın.

TheraMind BE bu ayrımı arayüzde açıkça yapıyor. Oyunun ürettiği her değer "ürün içi performans" olarak gösterilir ve zorluk seviyesine göre normalleştirilir. Ebeveynin gözlemi ve öğretmenin notu ise ayrı kaynaklar olarak kaydedilir, oyun puanıyla karıştırılmaz. Benzer bir tartışmayı Türkiye'den MentalUP incelemesinde de sürdürdük.