İngiltere'de çocuk ve ergen ruh sağlığı hizmetlerinde bekleme listeleri uzun. Lumi Nova, kaygı yaşayan çocuklara bu bekleme sırasında ya da ilk basamakta destek vermek için geliştirildi. Oyun, bilişsel davranışçı terapinin en etkili bileşenlerinden biri olan kademeli maruz bırakmayı bir macera hikâyesine yerleştiriyor.
Bu yazı bilgilendirme amacıyla hazırlandı ve tıbbi tavsiye değildir. Ürünlerin onay durumu, yaş aralığı ve fiyatı zamanla değişebilir. Çocuğunuz için bir tedavi ya da uygulama seçmeden önce onu izleyen uzmana danışın.
Yöntem: kademeli maruz bırakma
Kaygının çocuklarda en sık görülen biçimi, korkulan durumdan kaçınmaktır. Kademeli maruz bırakma, çocuğun korktuğu durumla küçük ve yönetilebilir adımlarla yüzleşmesine dayanır. Lumi Nova bu adımları oyundaki görevlere dönüştürüyor. Oyundaki ilerleme, çocuğun gerçek hayatta attığı küçük ve planlı adımlara bağlanır.
Oyun ayrıca kaygının bedendeki karşılıklarını anlatan kısa bölümler içerir. MindTech olarak bilinen NIHR araştırma merkezi, uygulamanın geliştirilmesine ve değerlendirilmesine 2019-2020 döneminde ortak oldu.
NHS içinde nasıl kullanılıyor
İngiltere'nin sağlık teknolojilerini değerlendiren kurumu NICE, 2023'te yaptığı erken değer değerlendirmesinde Lumi Nova'yı hafif ve orta düzey kaygı yaşayan çocuklar için ilk basamak seçenekler arasına aldı. Erken değer değerlendirmesi kesin bir kılavuz değildir. Kanıt toplanırken kullanılmasına izin veren geçici bir öneridir.
Batı Londra ve Devon gibi bölgelerde NHS kuruluşları uygulamayı çocuk ve ergen ruh sağlığı hizmetlerinin bir parçası olarak ailelerin kullanımına sundu. Çocuk uygulamayı evde kullanıyor, hizmeti veren ekip süreci takip ediyor.
Bekleme listesi sorunu
Lumi Nova'nın NHS içinde ilgi görmesinin bir nedeni, ürünün çözmeye çalıştığı sorunun çok somut olması. Kaygı yaşayan bir çocuğun uzmanla görüşmesi aylar sürebiliyor. Bu süre içinde çocuğun kaçınma davranışı yerleşiyor ve tedavi zorlaşıyor. Hafif ve orta düzey belirtiler için ilk basamakta sunulan dijital bir araç, bu bekleme süresini daha verimli kullanmayı hedefliyor.
Bu model bir uzmanın yerine geçmeyi değil, uzmanın zamanını daha ağır vakalara ayırmayı amaçlıyor. Ürünü bir hizmet yoluna yerleştiren de bu oldu. Uygulamayı kimin önereceği, ilerlemeyi kimin izleyeceği ve çocuğun ne zaman bir uzmana yönlendirileceği önceden tanımlanmış.
Lumi Nova örneğinde dijital bir aracın değeri, ürünün kendisi kadar onu kimin ve hangi koşulda önerdiğine bağlı görünüyor.
Yayımlanan bulgular
JMIR Mental Health'te Ekim 2024'te yayımlanan çalışma, İngiltere'de uygulamaya en az bir hafta erişimi olan 7-12 yaş çocukların 18 aylık rutin verisini inceledi. Sonuçlar, hedefe dayalı sonuç ölçeği ve çocuk sonuç derecelendirme ölçeğiyle değerlendirildi. Çalışma gerçek dünya verisine dayanıyor ve bir kontrol grubu içermiyor.
Basında geçen "ilk basamakta kullanan çocukların çoğunun ek desteğe ihtiyaç duymadığı" gibi oranlar ise şirketin kendi açıklamalarından gelir. Bu fark, bir ürünü değerlendirirken bakılması gereken ilk şeylerden biridir.
Ne öğrenebiliriz
Lumi Nova'nın modeli üç rolü net ayırıyor. Uzman yönlendirir ve izler, çocuk oynar, aile süreci evde destekler. Kanıta dayalı bir terapi tekniği oyunun kuralına çevrilmiş, oyun da bir hizmet yolunun parçası olarak sunulmuş.
TheraMind BE aynı rol ayrımını temel alıyor. Uzman hedefi ve oyunu seçer, çocuk evde oynar, aile uzmanın yayımladığı sade özeti okur. Kaygıyla baş etme kategorisindeki oyunlar ise yalnız klinisyenlerin atayabileceği alanlar arasında. Benzer bir terapi yaklaşımını ergenlerde deneyen SPARX yazısı da bu konuyu tamamlıyor.
Kaynaklar
- JMIR Mental Health (2024): Outcomes of Providing Children Aged 7-12 Years With Access to Evidence-Based Anxiety Treatment Via a Standalone Digital Intervention Using Immersive Gaming Technology
- NIHR HealthTech Research Centre: Co-designing and evaluating a digital therapeutic for childhood anxiety (Lumi Nova)
- West London NHS Trust (2023): Digital gaming app launched in West London to help young people manage their worries